Podiumkunstenfestivals vallen opnieuw buiten de boot

Op 2 augustus zijn de subsidiebesluiten voor de meerjarige festivalregeling van het Fonds Podiumkunsten bekend gemaakt. Voor enkelen goed nieuws, voor velen een teleurstelling. Ook voor Over het IJ Festival.

Er was een uiterst klein budget van 2,1 miljoen beschikbaar voor bijna alle Nederlandse podiumkunstenfestivals. Het budget werd maar liefst 4x overvraagd. Van de 34 positief beoordeelde festival-aanvragen (in totaal vroegen 54 festivals aan), kunnen naar nu blijkt slechts 12 festivals en concoursen rekenen op financiële ondersteuning van het Fonds Podiumkunsten. Daarmee valt bijna twee-derde (65%) van de positief beoordeelde aanvragers opnieuw buiten de boot. Dit ondanks een goede beoordeling en vaak ook een geweldige (inter)nationale staat van dienst. De landelijke podiumkunstenfestivals zitten in zwaar weer. Ze staan centraal in (inter)nationale en lokale culturele infrastructuren, maar staan aan de zijlijn als het gaat om cultuurbeleid en budgetverdeling. Dat moét anders.

Samen met meer dan 35 festivals van Groningen tot Middelburg werken wij informeel samen voor de verbetering van de positie van de podiumkunstenfestivals. Wij hopen dat de Tweede Kamer met Prinsjesdag besluit structureel extra geld beschikbaar te stellen voor cultuur en voor de podiumkunstenfestivals. Een structurele budgetverhoging van 2,5 miljoen in de jaren 2017 – 2020 is broodnodig.

De Verenigde Podiumkunstenfestivals

Over het IJ Festival 2016 boekt succes met focus op jong en nieuw talent

Met de focus op nieuwe theatermakers heeft Over het IJ Festival meer dan ooit talentontwikkeling centraal gesteld. De keuze om naast meer gevestigde makers in het reguliere programma, vooral te investeren in de ontwikkeling van jonge talenten is niet onopgemerkt gebleven in de media en hooggewaardeerd. Het ontdekken van nieuwe vormen van theater en de verbinding van het festival met de stad hebben mede gezorgd voor een mooie opkomst naar het festivalhart op de NDSM-werf in Amsterdam-Noord. Het festivalhart in samenwerking met café-restaurant Pllek, dat zelf ook voor een uitgebreide randprogrammering vol (live) muziek zorgde, is zeer succesvol gebleken bij de organiserende partijen en het publiek. Over het IJ Festival 2016 sluit deze 24ste editie succesvol af met meer dan 35.000 bezoekers.

Tot volgend jaar!

Blog: ‘You see green, I say grey’

In a series of blogs, Anne-Bénédicte Lebeau visits the ‘language no problem’ performances at Over het IJ Festival.

 

The Uncanny is a Freudian concept describing an instance in which something can be familiar and yet foreign at the same time, resulting in a feeling of it being uncomfortably strange [or comfortably disturbing].


If you want to see green, you will have to put yourself in Alice’s white shoes. Your way to the hidden garden won’t be a dive but a gentle walk across the former wharf. You’ll pass the crane and reach the concrete slope, from where huge freight ships used to take their first plunge into the water. And there, where this narrow living space seems to have crouched between the walls, some trees, and an abandoned boat; there is where the reverie begins.

Because You see green, I say grey is the kind of moment that dreams are made of. It is a moment, as well as a peculiar space that we enter. The five dancers of MAN || CO thought of their performance as an empty room which slowly becomes their – or perhaps our – home. The setting is an integral part of the experience: carpets on the ground, old chairs strewn around, and most importantly a couple of mirrors hanging from the branches of an old tree. More than spectators we feel like guests, most welcome to barge in.

We witness a room, a living room perhaps. We recognize it right away; we are part of the building process, we immediately belong to this strange in- and outside space. But, paradoxically, it does make us feel slightly uncomfortable – uncanny.

Unsettling gaze(s)

The place looks familiar and is occupied by strange creatures, who are but semblances of human beings. They move at a jolty pace, to the beats of some strange electro music. The tunes are either strident or melodic, at times they even sound like waves or a breeze. The creatures dance on their own with jerky motions – and their eyes are open. They stare at each other and inscrutably fix their gaze upon us. Sometimes they interact, holding each other or helping one another’s limbs thread into their clothes.
But, at a certain moment, the audience becomes an important component of the piece. As the five creatures look at us from the broken mirrors, their beauty slowly unveils. They all start dancing together and we join them in a trance. This is when they achieve a full transformation; we are somewhere in their disturbing and quiet wonderland. This is when we start dreaming – or living.

Anne-Bénédicte Lebeau

Blog: Sea Container Program

In a series of blogs, Anne-Bénédicte Lebeau visits the ‘language no problem’ performances at Over het IJ Festival.

The Sea-containers program has been the heart of Over het IJ for eleven years. This summer eleven performances of 15 minutes take place in- or nearby a container. Mime, theatre, dance, installation and video; almost all disciplines are represented, and one theme unites all those performances. For this edition, the Over het IJ Festival asked young artists to shed light on the “European city of tomorrow’’.

Four of those are considered as ‘’language no problem’’ performances:

I am (t)here now
, by The Narrative collective is the first installation I visited. It is a great plunge into the topic. The container is the last one on the wharf, facing the Ij. The doors are open and a swing hangs on the frame. There’s a screen inside and the shines from behind. To discover what this is all about, you’ll have to climb on the swing and rock as a kid. Just as this installation abolishes the notions of in- and outside, it pinpoints the similarities between worlds we sadly tend to divide; such as childhood and adulthood – or North and South.

#watnietweetwatnietdeert is an improvisatory dance performance by Sine Forma. This Dutch phrasing is often translated as “ignorance is bliss’’. Literally, however, it transliterates as “what we don’t know cannot hurt”, and that’s a statement Sine Forma tries to refute. In her city of tomorrow people will share – and not only on Facebook. They will come back to who they really are. The fact that they share their essence not only doesn’t hurt anyone but it makes them grow. Indeed, this is what is happening in the small and closed container while she’s dancing in between us. At the end of the performance she asks to put into writing a piece of our ontological wondering. Therefore, her next performance will be based upon our words. We pass on our legacy, just like the endless chain of humanity.

Not all plays have such theoretical approaches. With Water, Anastasiia Liubchenko made a mime show in which she outlines a future city in which there’s no water. She makes us feel the thirst and gives us biscuits to increase the craving. She introduces different types of water – the purest and most expensive one being the precious bottle of water from Switzerland. In this imaginary city, only the ‘’very rich people’’ can afford it. We smile ironically, thinking of all the “water bars” that have opened in many big cities and are ‘’Oh ! So fancy !’’. We smile, delighted by her storytelling voice, amused by her polar bear mask, and touched by the colourful animated drawings in the background. And this smile gradually morphs into thinking.

In the video performance NDSM Berg (“the mountain of NDSM”), the collective Nicolai Bosko fantasizes how the landscape can influence the temperament of a society. What if Amsterdam was surrounded by mountains? Is the Dutch infamous frankness conditioned by geological features, i.e. the flat landscape? What if there could be, physically, a “higher perspective” in this country? And how our natal land actually influences our way of looking at the world? Once again, we leave the container with so much food for thought that we definitely need a plate at Pllek!

Anne-Bénédicte Lebeau

Blog: ‘North of Nowhere’

In a series of blogs, Anne-Bénédicte Lebeau visits the ‘language no problem’ performances at Over het IJ Festival.

‘’I don’t need this table,
I don’t need this bed,
I don’t need this roof above my head.’’

On the uncluttered and raw shoreline of NDSM wharf, seven youngsters are experiencing life. They play tag, music and games all together. In the air or right down on the concrete floor, they draw a light and insightful picture – a rite of initiation into maturity.

Airiness.

De Dansers is a troupe from Utrecht, trying to tie live music and dance. A dance concert, that’s what they called their performance: a fusion of choreographic acrobatics and bittersweet live folk music. ‘’Dance concert’’ is not an understatement, as the three musicians also throw their bodies into the fray.

Ten Noorden van Nergens
(literally translated as ‘’North of Nowhere’’) could appear as a succession of innocent and poetic play-scenes one might observe in a schoolyard: harmless taunting, exhilarating crashes, blind-man’s bluff, hide and seek, human pyramids, playing tag, acting as puppets and other forms of running around. Bodies flail and are flung at each other, one fiercely grabs the shoulders of the other and pins him to the ground before launching him back up into the air. One rule seems prevalent: never stop smiling – and therefore never stop trusting on another, no matter what he may be doing to you.

In a deserted landscape – concrete, windy and rough – these colourful elves create warmth like magic. The three delicate wooden shelters for the musicians remind us of our beloved tree houses, in which we would always find solace and sun.

The piece begins playfully; sometimes even those imps can make us laugh, and this is a rare occasion by itself. It’s an adventure of young people who want to stand up, to identify and push themselves – or the group? – to the edge.

Asperity.

But the process of discovering ourselves is often painful, if not violent. The performers in front of us experience domination, submission and some level of roughness. The “youngsters” are smiling, yet their bodies are being mauled and their faces skim over the gravel.

As the piece progresses, their vulnerability becomes tangible. The colourful clothes are shed and abandoned, symbols of this sloughing.

The whipping wind, the starkness of the space, the lack of setting, the melancholic notes and the uptight words lead to a sense of introspection and emotional sincerity. Together they try to stretch the limits of their bodies and their integrity. Together, constantly touching each other, they try to escape their human condition and express their animality. Together they struggle, search, and get lost, sometimes frustrated. On the stone floor they roll away from individual concerns. Entangled they find a way to make sense of what life brings us all – and what the songs of La Corneille are all about: storms, love, pain and loneliness.

And yet the youngsters are smiling – I don’t think it’s because they’re growing, but because they’re taking root.

Anne-Bénédicte Lebeau

Mooie recensies voor Over het IJ Festival

Over het IJ Festival is al weer bijna over de helft. Van een aantal voorstellingen zijn al mooie recensies verschenen. Een overzicht van de reeds verschenen artikelen:

“Wijkmakers #2 mag nu al een doorslaand succes heten” **** van theaterkrant.nl. Te lezen via http://goo.gl/31wLFm

“Laatste eerbewijs aan lelijkste winkelcentrum van Amsterdam” **** van theaterkrant.nl. Te lezen via http://bit.ly/2a2lEzH

‘Heart of Darkness’ van Project Wildeman. “een overweldigend spektakel vol duisternis, oerwoudgeluiden en visuele effecten” **** van NRC. Lees het hier http://goo.gl/bcZD1Z

‘Welkom in ons Ecodorp’ van Golden Palace. “Welkom in ons Ecodorp is muzikaal feelgoodoptreden zonder cynisme” *** van de Volkskrant. Lees het na http://goo.gl/5dlyKH

‘Eilandvariaties’ ism Grachtenfestival. “Het beeld van het drijvende lichaam op het IJ .. was fenomenaal.” *** Theaterkrant.nl. Check het hier http://goo.gl/CEa5G7

Over het IJ Festival 2016 is geopend!

VRIJDAG 8 JULI | NDSM-WERF, AMSTERDAM-NOORD

Over het IJ Festival is officieel geopend. Wij kijken terug op een succesvolle openingsavond van de 24ste editie. Gezegend door een mooi openingswoord zwaaiden de deuren van de zeecontainers open en presenteerden de jongste makers van het festival hun voorstelling voor het eerst aan het grote publiek. Met fijne reacties van de bezoekers, drukbezochte voorstellingen, hardwerkende theatermakers en een goed samenkomen in het festivalhart was het een goed begin van het tiendaagse festival.

Welkomstwoord Simone Hogendijk, artistiek leider Over het IJ Festival.

Wij kunnen terug kijken op een succesvolle opening van #OHIJ16! Fijne reacties van de bezoekers, drukbezochte en zelfs uitverkochte voorstellingen, het gezellige festivalhart en de hardwerkende theatermakers. Simone Hogendijk, artistiek leider Over het IJ Festival, sprak de bezoekers toe met een krachtig welkomstwoord:

Hartelijk welkom bij de opening van Over het IJ Festival.

We bevinden ons hier in het festivalhart dat we hebben opgezet i.s.m. café restaurant Pllek. Dit is het vertrekpunt van veel voorstellingen en hier kan je tussen de voorstellingen door steeds weer naar terugkeren, wat eten of drinken en de theatermakers en elkaar ontmoeten.

Nu kijken jullie nog richting het centrum van de stad; de komende dagen wil ik jullie uitnodigen om je via de voorstellingen uit ons programma 360 graden om te draaien vanaf de plek waar je nu staat, en op verkenning en avontuur te gaan in de wijken van Amsterdam Noord, – wat los van een uitstapje naar KNSM-eiland -, het directe speelterrein is van de theatermakers en kunstenaars die deel uitmaken van deze editie van Over het IJ Festival.

Maar ik wil jullie ook vragen hier op de NDSM-werf goed rond te kijken. Hier in het festivalhart vind je namelijk al meteen het iconische Zeecontainerprogramma, de basis van ons festival, met dit jaar een speciale internationale editie i.s.m. Europe by People, FabCity, in het kader van het culturele programma van het Nederlands voorzitterschap van de Europese Unie: waarvoor 10 internationale makers werkten vanuit de vraag hoe hun (Europese stad) van de toekomst er uit ziet. Hiervoor doen zij 10 theatrale voorstellen die de afgelopen vijf weekenden op kop Java Eiland, in de tijdelijke innovatieve stad FabCity zijn ontwikkeld. (Zo meteen krijgen jullie vast een inkijkje in de voorstelling van een van die makers.)

 

Over het IJ Festival verkent de stad en het begrip stedelijkheid. Het festival vraagt theatermakers deze stad en de ontwikkelingen daarbinnen als inspiratiebron te nemen voor hun voorstellingen.

Wat alle makers binnen het programma van deze editie delen is hun grenzeloze zoeken naar nieuwe vormen en theatertalen om zich uit te drukken, dwars door en over disciplines heen en in zowel vorm als inhoud.

Het werk van deze theatermakers verhoudt zich niet alleen (direct) tot de maatschappij en samenleving, maar de theatermakers ontwikkelen hun werk er ook steeds vaker middenin, soms zelfs ook samen met bewoners van een buurt of wijk. (Zoals in ons Wijkmakertraject). Hierbij wordt de rol van de kunstenaar en de vraag hoe ver die rijkt, of kan rijken, hoe kunstenaarschap en de kracht van verbeelding middenin de samenleving kan worden ingezet, direct verkend.

Deze theatermakers, zowel jong als gevestigd, ontwikkelen nieuwe theatertalen en vormen, die ontstaan buiten de theatermuren en die verder gaat dan locatietheater an sich. Zij zoeken naar nieuwe publieksbenaderingen door een echte verbinding aan te gaan met de bewoners van de stad, met de thema’s en vraagstukken die hier leven.

Binnen onze talenontwikkelingsprogramma’s geven we expliciet de ruimte aan het zoeken naar deze nieuwe wegen in het theaterveld. Meer dan ooit maakt het programma zichtbaar dat Over het IJ Festival jonge makers duurzame trajecten aanbiedt in diverse talentontwikkelingsprogramma’s waarin volop mogelijkheden zitten tot doorstroming binnen het programma of naar elders in het veld. Vanaf heden geven we dan ook met liefde een extra focus in het programma op jong talent; de makers die (in)de toekomst(uit)maken.

Amsterdam Noord is dus ons directe speelterrein. Er is geen landschap binnen de stad dat sneller verandert in stedenbouwkundig en economisch opzicht dan dit stadsdeel. Hier worden de lege ruimtes sneller dan ooit opgevuld of opnieuw ingezet. Een plek die nu nog ruimte biedt is de NDSM-werf. Waar het verval eerst werd geromantiseerd, en de kunstenaars geïnspireerd door deze rafelrand in de stad, wordt deze nu echter opgeschoond en is de balans tussen commercie en ruimte voor het artistieke precair. Er wordt zelfs een nieuwe functie aan de werf toebedeeld; behalve een werk- en gebruiksplek wordt dit in de toekomst ook een woonplek. Hier in dit nabije gebied, en waar wij nu staan, zullen appartementen verrijzen. En dit dreigt sneller te gaan dan verwacht. De lege ruimte komt hier in verdrukking, ruimte waar cultuur nu nog een grote rol speelt. Deze minibiotoop en laboratorium voor stadsverandering is de fysieke plek en context waar zowel het festival als de jonge makers zich door laten inspireren. Hier voelen wij het belang van die lege ruimte en de rol die kunst en cultuur kan spelen voor reflectie op de stad, maar ook voor de leefbaarheid in de stad. Dit vinden wij essentieel om ook te laten ervaren door ons publiek. Wij hopen dan ook van harte dat we dit hier nog lang kunnen bieden. Voor jullie dus.

Straks nodig ik jullie van harte uit om kennis te maken met een aantal jonge makers uit ons Nieuwe Makers Programma en Zeecontainerprogramma die het onderzoek en experiment niet schuwen, zodat jullie hopelijk zelf het belang ervaren van zowel het figuurlijk ruimte geven aan jong talent, als het belang van de letterlijke context en vrije ruimte waarbinnen zij kunnen werken.

Dit willen bieden van ruimte deel ik met mijn team, en voel ik ook bij onze samenwerkingspartners. Namens Over het IJ Festival wil ik mijn heel hartelijke dank uitspreken aan ten eerste de makers – zonder wie we geen reden hadden om dit festival te maken. Maar zeker ook het hele festivalteam, Esther Lagendijk onze algemeen directeur die tijdelijk is uitgeschakeld, al onze vrijwilligers, het bestuur, café-restaurant Pllek, en alle fondsen en financiers die deze editie mogelijk maken.

Voor nu wens ik jullie allemaal een heel fijn festival toe en geef ik graag het woord aan Erna Berends, lid van het dagelijks bestuur van de bestuurscommissie Noord, aan wie ik heb gevraagd om kort te spreken over hoe cultuur een specifieke rol speelt in Amsterdam Noord. Vervolgens zal ik het woord geven aan Kim Tuin, directeur Stichting NDSM-werf. Aansluitend zal Marieke Dermul, – maker uit het Zeecontainerprogramma -, het festival openen met haar  European Citizen Popsong in wording, en worden jullie verdeeld onder de openingsvoorstellingen door Marc Pil, zakelijk leider van deze editie van Over het IJ festival.

 

Simone Hogendijk,

Artistiek leider Over het IJ Festival

8 juli 2016

Het Atelier Blogt: ‘Het Zuidelijkste Waddeneiland’

DINSDAG 5 JULI | AMSTERDAM-NOORD
Sinds 2012 werken Oerol en Over het IJ Festival samen aan Het Atelier. Het Atelier komt voort uit ‘Atelier Oerol’ en ‘Nieuw op Locatie’. Het Atelier is een project waarin ieder jaar een aantal makers de kans krijgen hun eigen theatertaal en visie op locatietheater te ontwikkelen.

Dit jaar krijgen Hedwig Koers, Merel Smitt en Bart van de Woestijne de kans om vanuit hun eigen fascinaties en maatschappelijk engagement onderzoek te doen naar het werken op locatie. De vraag die wij de makers stelden is even simpel als onmogelijk; ontwikkel een voorstelling die zowel op Terschelling tijdens Oerol te zien zal zijn, als in Amsterdam-Noord tijdens Over het IJ Festival.

Bas Kok – de schrijver van Oerknal aan het IJ – mag Noord (refererend aan de de pont en de vermeende onbereikbaarheid) dan liefkozend het zuidelijkste waddeneiland noemen, maar wat hebben Terschelling en Amsterdam-Noord echt met elkaar gemeen? Waar te beginnen als je wordt gevraagd een voorstelling te maken die zich tot beide plekken verhoudt?

Op Terschelling vroeg Bart van de Woestijne aan zijn publiek om het bos dat hen omringde te laten verdwijnen. Hedwig Koers toonde haar voorstelling Ach… op wat ze zelf een anti-locatie noemt: een verlaten tennisveld in de duinen. Merel Smitt situeerde de open dagen van Het Traject op een veld, weggestopt voorbij de rand van het dorp. Als dat je locaties zijn op Terschelling, waar ga je dan naar op zoek in Amsterdam-Noord?

Een bos in Amsterdam is niet hetzelfde als een bos op Terschelling. En dat heeft weinig van doen met het feit dat het een loof- of naaldbos is. De locatie is namelijk meer dan een decor: de locatie is een speler in de voorstelling, maar is ook onderdeel van een context die groter is dan die plek waar de voorstelling speelt. Locatietheater is dan ook een ingewikkeld begrip.

Toen kunstenaar Tino Seghal door het Stedelijk Museum Amsterdam werd gevraagd voor een overzichtstentoonstelling maakte hij geen tentoonstelling in één van de museumzalen, maar een tentoonstelling die opging in de vaste opstelling van het museum. Seghal creëerde gespreid over de periode van één jaar een serie situaties in het museum waarbij de samenkomst van figuranten, dansers, de museumstukken en het publiek elke keer een uniek levend kunstwerk vormden.

In de beeldende kunst wordt er eigenlijk niet van locatie-kunst gesproken maar van kunst die site-specific is: specifiek voor de locatie. Seghals werk is niet zozeer locatie specifiek, maar context specifiek. Er is niet alleen een wisselwerking tussen het werk en de locatie, ook de geschiedenis van het Stedelijk Museum is onderdeel van de context. Precies daarom is een bos in Amsterdam niet hetzelfde als een bos op Terschelling.

Bart, Hedwig en Merel hebben alle drie hun op eigen manier de vertaling van Terschelling naar Over het IJ Festival gemaakt. Er is namelijk niet één formule of methode die altijd werkt en dat maakt het werken op locatie tegelijkertijd spannend en schier onmogelijk. Plots blijkt een paard in je decor te staan of is er, toen je even niet keek, een nieuwe woonwijk gebouwd.

Ik ben als artistiek coördinator van Het Atelier super trots op de resultaten van het onderzoek van Bart, Hedwig en Merel; dus komt dat zien. Iedereen die niet op Oerol was moet sowieso komen en iedereen die er wel was moet ook komen: om echt te kunnen ervaren wat het is om een voorstelling voor twee zulk verschillende contexten te maken.

Maurice Bogaert
Begeleiding en artistieke coördinatie Het Atelier

De drie voorstellingen van Het Atelier zijn te zien in een fietsroute. Zaterdag 9 t/m zaterdag 16 juli start de route om 19:30 uur, en zondag 17 juli om 15:30 uur. Koop hier je tickets.

GIF-Atelier-Portretten

Marijn Lems blogt: week #5

Op het terrein van FabCity op het Java-eiland werken tien internationale, net afgestudeerde makers elk aan een korte voorstelling in een zeecontainer. Ze houden zich bezig met de vraag hoe de stad en de samenleving van de toekomst eruit zouden kunnen zien. Marijn Lems (dramaturg en kunstcriticus) bezoekt iedere week twee van de kunstenaars om hun plannen te horen.

ZATERDAG 25 JUNI | FABCITY CAMPUS
In de laatste week dat ik de jonge makers van de zeecontainers bezoek zijn de meesten van hen zich – op zijn minst mentaal – aan het voorbereiden op de verhuizing naar de NDSM-werf, waar ze tijdens Over het IJ Festival van 8 t/m 17 juli hun uiteindelijke presentaties zullen laten zien. Terwijl ze nog druk in de weer zijn met hun creatieproces spreek ik Elke Schouten en Sophie van de Pol, die net uit een overleg met artistiek begeleider Maurice Bogaert komen.

Elke Schouten_HUIS_ZCP_beeld Elke Schouten

Elke Schouten – HUIS | منزل

In de container van Elke Schouten (theaterdocentopleiding AHK 2016) staat alleen een kartonnen doos met wat gaten erin. Of, correctie, een draagbaar huis, zoals Elke me laat zien als ik er wat beduusd naar sta te kijken: een soort combinatie van kostuum, levend object en huis om in te schuilen. ‘Het concept kwam oorspronkelijk vanuit het gegeven van ontheemd zijn en is deels geïnspireerd op mijn pleegbroertje, die vanaf zijn tweede in de weekenden bij ons thuis heeft gewoond. Ik heb hem vroeger eens gevraagd of hij het niet moeilijk vond om steeds van huis te wisselen, en toen zei hij: “Ach Elke, ik draag mijn huisje altijd bij me.”

‘Vanwege de vluchtelingencrisis is het nu een nog pertinenter onderwerp geworden. Er wordt daar natuurlijk al heel veel over gezegd en geschreven, maar er is maar weinig dat het gegeven voor kinderen voelbaar of begrijpelijk maakt. Daarom wil ik een voorstelling voor kinderen maken, waarin ik meer een gevoel oproep dat we allemaal herkennen en dat de actuele situatie overstijgt. Dat zit hem voor mij heel erg in de beeldtaal, die absurdistisch en mime-achtig zal zijn.

‘Mijn tegenspeler en medemaker, Lars Kommers, speelt een soort bewaker/beveiliger die het publiek als eerste een korte voorlichting geeft over de risico’s van vreemde dingen. Het was eerst het idee om het verhaal vanuit het perspectief van een vluchteling te vertellen die door een vreemde stad dwaalt, maar ik heb nu dus gekozen voor een hoofdpersoon die te maken krijgt met vreemdelingen binnen zijn eigen leefomgeving. Ik heb het gevoel dat ik zo bij iets veel kernachtigers en schurenders uitkom dan iets met een meer anekdotische en smaakvolle vorm. Dat is ook de reden dat het huis een personage is geworden; ik wil het veel meer in de abstractie en de verbeelding zoeken.

‘Tijdens de voorstelling transformeert de container langzaam van een koude en kale plek tot een ruimte waarbinnen een ontmoeting mogelijk is. Het gaat van overzicht en controle (in de persoon van de bewaker) naar verbeelding en fantasie, wat niet gecontroleerd is. Het leukste daarbij is de combinatie van kinderen en volwassenen die samen naar een voorstelling kijken en elkaars kijkgedrag overnemen. De ontvankelijkheid en speelsheid van de kinderen slaat makkelijk op de volwassenen over, waardoor er nieuwe mogelijkheden ontstaan. Het is enorm leuk om een voorstelling te spelen die op die twee lagen speelt.

‘De theaterdocentopleiding aan de AHK richt zich voornamelijk op de vraag voor en met wie je theater maakt, en in welke omgeving. Ik vind het dan ook interessant om het publiek als scenografische factor te zien, en in een zeecontainer maken de toeschouwers bijna vanzelfsprekend deel uit van de voorstelling. Het is heel fijn aan het zeecontainerprogramma dat je de ruimte krijgt om je op deze manier als maker te ontwikkelen.’

Foto: Anouk van Tiel

Foto: Anouk van Tiel

Sophie van de Pol – Het Burn-Out Bos

Van het bos in de titel van de zeecontainervoorstelling van Sophie van de Pol (AHK Regie 2014) is niet zo veel meer over: twee dorre stammen die buiten haar container op de grond liggen zijn er de enige herinnering aan. ‘Mijn eerste plan was om van de container een mooi en groen bos te maken. Ik werkte eerst met mos, maar dat begon na een week te schimmelen. Daarna heb ik met champignonzaagsel gewerkt; daar bleek ik allergisch voor te zijn. Ten slotte bleven alleen de bomen over, maar toen ik mijn interviewmateriaal had verzameld merkte ik dat die bomen te veel afleidden van waarover het moest gaan. Nu wordt het dus waarschijnlijk alleen maar een projectiescherm.’

De interviews die Sophie noemt heeft ze afgenomen van mensen die kampen met een burn-out. ‘Toen ik de oproep voor de zeecontainervoorstellingen zag over het idee van de stad van de toekomst, hoorde ik bijna wel iedere week dat iemand een burn-out had gekregen. Op FabCity en elders wordt veel nagedacht over ecologische duurzaamheid, maar we verliezen psychische duurzaamheid helemaal uit het oog. Ik wilde laten zien hoe dat in de stad van nu helemaal mis gaat: alles gaat maar door de hele tijd, we zeggen nergens nee tegen – een burn-out kan bijna iedereen overkomen.

‘Ik wil door de verhalen van mensen met een burn-out het publiek laten ervaren hoe dat voelt, omdat het toch nog een behoorlijk taboe is. Als je hun verhalen hoort voelt het als een soort kortsluiting van je hersenen, het denken gaat plotseling heel traag, als door stroop. Ik ben nu dramaturgisch aan het bekijken hoe ik die ervaring over kan brengen – ik had het materiaal eerst gewoon chronologisch achter elkaar gezet, maar daar werd het educatief van. Ik zet montage, soundscape en muziek nu veel meer in om er meer een theatrale ervaring van te maken.

‘Ik gebruikte ook al theatrale ingrepen tijdens de interviews – ik laat de geïnterviewden bijvoorbeeld met de soundscape meeneurieën. De interviews zijn gefilmd in een zwarte ruimte die we op het conservatorium hebben ingericht. Mijn cameraman Thomas van der Gronde gebruikt een techniek met spiegels waarbij de sprekers recht in de camera kunnen kijken en toch het gevoel hebben met mij te praten. Dat levert hele intieme gesprekken op.

‘Het is niet alleen maar een film – de claustrofobische omgeving van de zeecontainer, en ook de akoestiek ervan, dragen ook bij aan de ervaring. Ik ben ook juist geïnteresseerd in de cross-over tussen film en theatrale elementen.’

Sineforma danst #watnietweetwatnietdeert op fabcity en over 't I
Dit was de laatste blogpost over het Zeecontainerprogramma op FabCity. Momenteel zijn de makers van het Zeecontainerprogramma druk bezig met het neerzetten van hun uiteindelijke voorstelling op Over het IJ Festival, dat aanstaande vrijdag 8 juli van start gaat. Koop je festivalbandje hier en krijg het hele festival onbeperkt toegang tot het Zeecontainerprogramma, Nieuwe Makers programma en de Wijkmakers #2.

« Older posts