Blog 2: Jeek ten Velden, theatermaker Sun City II – 9 juli 2015

Aanstaande zaterdag vindt er in het kader van het Over Het IJ Festival een debat plaats. Onderwerp van het debat is ‘’duurzaam en de kunstenaar”. Ik ben gevraagd of ik voor dat debat een inleidend praatje wil houden, omdat ik daar met de voorstelling Sun City II de afgelopen periode mee aan de slag ben gegaan: duurzaamheid.

Zelf heb ik duurzaam of duurzaamheid altijd een lastig begrip gevonden om vanuit te werken. Want wat is duurzaam nou eigenlijk? Het is in ieder geval een belachelijk breed begrip. Van Dale zegt: 1. Lang durend. 2. Weinig aan slijtage of bederf onderhevig. 3. Het milieu weinig belastend. Maar volgens mij raakt met name puntje drie de associatie die de meeste mensen hebben; duurzaam, dat heeft met het milieu te maken. Nu vind ik als regisseur het milieu geen prikkelend onderwerp. Daar kan ik geen theater over maken. Ik bedoel, voor je het weet heb je het over zonnepanelen en elektrische snorfietsen en god weet waar je dan uitkomt. Nee, ik wil het over mensen hebben. Over wat mensen kunnen, over wat mensen doen en gedaan hebben.

En daarom zijn voor mij puntje één en twee veel interessanter. Ik wil nadenken over een duurzame maatschappij, een duurzame samenleving. Lang durend, weinig aan slijtage onderhevig. Natuurlijk speelt het milieu daar een grote rol in, maar ik geloof dat we eerst de aard van de mens moeten veranderen voordat we ons als mensheid wezenlijk met het milieu bezig kunnen houden. We moeten anders gaan denken en daar wil ik aan bijdragen. En waarschijnlijk is dat een cyclisch proces waarbij innovatieve ideeën leiden tot een nieuwe manier van denken en vice versa, maar ik wil utopieën schetsen, ik wil aan de vooravond van een revolutie staan.

Dat is ook de opdracht die we onszelf gegeven hebben. De voorstelling moet een ode aan de mens zijn en een ode aan het menselijk vermogen. Quote uit de voorstelling: “We kunnen nadenken, we kunnen vooruitdenken, we kunnen anticiperen, we kunnen fantaseren. Dat geeft u een voordeel. Dat maakt u het machtigste wezen op aarde dat ooit geleefd heeft.” Zodoende is Sun City II een voorstelling over vooruitgang geworden. Over alles wat we bereikt hebben, over inspirerende vergezichten, over grote ideeën die wereld veranderen. Veel te veel natuurlijk, overambitieus, in 1 uur en 20 min vier eeuwen vooruitgang laten zien gaat je niet in de koude kleren zitten, maar het laat wel zien dat verandering mogelijk is.

Terugkomend op de hoofdvraag: Duurzaam en de kunstenaar, hoe ziet dat eruit? Dat weet ik eigenlijk niet. Volgens mij is dat voor iedere kunstenaar anders, in welke discipline dan ook. Wij hebben nu hiervoor gekozen, een grote, vrij extravagante voorstelling, strijdbaar, maar ik geloof dat je dezelfde ideeën ook in een veel kleinere vorm kan overdragen. Ik hoop alleen dat wij met onze voorstelling het denken hebben kunnen prikkelen. Dat we ons publiek bewust hebben gemaakt van hun eigen vermogen tot verandering.