Welkomstwoord Simone Hogendijk, artistiek leider Over het IJ Festival.

Wij kunnen terug kijken op een succesvolle opening van #OHIJ16! Fijne reacties van de bezoekers, drukbezochte en zelfs uitverkochte voorstellingen, het gezellige festivalhart en de hardwerkende theatermakers. Simone Hogendijk, artistiek leider Over het IJ Festival, sprak de bezoekers toe met een krachtig welkomstwoord:

Hartelijk welkom bij de opening van Over het IJ Festival.

We bevinden ons hier in het festivalhart dat we hebben opgezet i.s.m. café restaurant Pllek. Dit is het vertrekpunt van veel voorstellingen en hier kan je tussen de voorstellingen door steeds weer naar terugkeren, wat eten of drinken en de theatermakers en elkaar ontmoeten.

Nu kijken jullie nog richting het centrum van de stad; de komende dagen wil ik jullie uitnodigen om je via de voorstellingen uit ons programma 360 graden om te draaien vanaf de plek waar je nu staat, en op verkenning en avontuur te gaan in de wijken van Amsterdam Noord, – wat los van een uitstapje naar KNSM-eiland -, het directe speelterrein is van de theatermakers en kunstenaars die deel uitmaken van deze editie van Over het IJ Festival.

Maar ik wil jullie ook vragen hier op de NDSM-werf goed rond te kijken. Hier in het festivalhart vind je namelijk al meteen het iconische Zeecontainerprogramma, de basis van ons festival, met dit jaar een speciale internationale editie i.s.m. Europe by People, FabCity, in het kader van het culturele programma van het Nederlands voorzitterschap van de Europese Unie: waarvoor 10 internationale makers werkten vanuit de vraag hoe hun (Europese stad) van de toekomst er uit ziet. Hiervoor doen zij 10 theatrale voorstellen die de afgelopen vijf weekenden op kop Java Eiland, in de tijdelijke innovatieve stad FabCity zijn ontwikkeld. (Zo meteen krijgen jullie vast een inkijkje in de voorstelling van een van die makers.)

 

Over het IJ Festival verkent de stad en het begrip stedelijkheid. Het festival vraagt theatermakers deze stad en de ontwikkelingen daarbinnen als inspiratiebron te nemen voor hun voorstellingen.

Wat alle makers binnen het programma van deze editie delen is hun grenzeloze zoeken naar nieuwe vormen en theatertalen om zich uit te drukken, dwars door en over disciplines heen en in zowel vorm als inhoud.

Het werk van deze theatermakers verhoudt zich niet alleen (direct) tot de maatschappij en samenleving, maar de theatermakers ontwikkelen hun werk er ook steeds vaker middenin, soms zelfs ook samen met bewoners van een buurt of wijk. (Zoals in ons Wijkmakertraject). Hierbij wordt de rol van de kunstenaar en de vraag hoe ver die rijkt, of kan rijken, hoe kunstenaarschap en de kracht van verbeelding middenin de samenleving kan worden ingezet, direct verkend.

Deze theatermakers, zowel jong als gevestigd, ontwikkelen nieuwe theatertalen en vormen, die ontstaan buiten de theatermuren en die verder gaat dan locatietheater an sich. Zij zoeken naar nieuwe publieksbenaderingen door een echte verbinding aan te gaan met de bewoners van de stad, met de thema’s en vraagstukken die hier leven.

Binnen onze talenontwikkelingsprogramma’s geven we expliciet de ruimte aan het zoeken naar deze nieuwe wegen in het theaterveld. Meer dan ooit maakt het programma zichtbaar dat Over het IJ Festival jonge makers duurzame trajecten aanbiedt in diverse talentontwikkelingsprogramma’s waarin volop mogelijkheden zitten tot doorstroming binnen het programma of naar elders in het veld. Vanaf heden geven we dan ook met liefde een extra focus in het programma op jong talent; de makers die (in)de toekomst(uit)maken.

Amsterdam Noord is dus ons directe speelterrein. Er is geen landschap binnen de stad dat sneller verandert in stedenbouwkundig en economisch opzicht dan dit stadsdeel. Hier worden de lege ruimtes sneller dan ooit opgevuld of opnieuw ingezet. Een plek die nu nog ruimte biedt is de NDSM-werf. Waar het verval eerst werd geromantiseerd, en de kunstenaars geïnspireerd door deze rafelrand in de stad, wordt deze nu echter opgeschoond en is de balans tussen commercie en ruimte voor het artistieke precair. Er wordt zelfs een nieuwe functie aan de werf toebedeeld; behalve een werk- en gebruiksplek wordt dit in de toekomst ook een woonplek. Hier in dit nabije gebied, en waar wij nu staan, zullen appartementen verrijzen. En dit dreigt sneller te gaan dan verwacht. De lege ruimte komt hier in verdrukking, ruimte waar cultuur nu nog een grote rol speelt. Deze minibiotoop en laboratorium voor stadsverandering is de fysieke plek en context waar zowel het festival als de jonge makers zich door laten inspireren. Hier voelen wij het belang van die lege ruimte en de rol die kunst en cultuur kan spelen voor reflectie op de stad, maar ook voor de leefbaarheid in de stad. Dit vinden wij essentieel om ook te laten ervaren door ons publiek. Wij hopen dan ook van harte dat we dit hier nog lang kunnen bieden. Voor jullie dus.

Straks nodig ik jullie van harte uit om kennis te maken met een aantal jonge makers uit ons Nieuwe Makers Programma en Zeecontainerprogramma die het onderzoek en experiment niet schuwen, zodat jullie hopelijk zelf het belang ervaren van zowel het figuurlijk ruimte geven aan jong talent, als het belang van de letterlijke context en vrije ruimte waarbinnen zij kunnen werken.

Dit willen bieden van ruimte deel ik met mijn team, en voel ik ook bij onze samenwerkingspartners. Namens Over het IJ Festival wil ik mijn heel hartelijke dank uitspreken aan ten eerste de makers – zonder wie we geen reden hadden om dit festival te maken. Maar zeker ook het hele festivalteam, Esther Lagendijk onze algemeen directeur die tijdelijk is uitgeschakeld, al onze vrijwilligers, het bestuur, café-restaurant Pllek, en alle fondsen en financiers die deze editie mogelijk maken.

Voor nu wens ik jullie allemaal een heel fijn festival toe en geef ik graag het woord aan Erna Berends, lid van het dagelijks bestuur van de bestuurscommissie Noord, aan wie ik heb gevraagd om kort te spreken over hoe cultuur een specifieke rol speelt in Amsterdam Noord. Vervolgens zal ik het woord geven aan Kim Tuin, directeur Stichting NDSM-werf. Aansluitend zal Marieke Dermul, – maker uit het Zeecontainerprogramma -, het festival openen met haar  European Citizen Popsong in wording, en worden jullie verdeeld onder de openingsvoorstellingen door Marc Pil, zakelijk leider van deze editie van Over het IJ festival.

 

Simone Hogendijk,

Artistiek leider Over het IJ Festival

8 juli 2016