Author: Niels Koopmans

Uitspraak in de Rechtszaak tegen de dood

22 juli 2017

Het bijzonder Tribunaal, gevormd uit leden van de gerechtshoven Amsterdam en Arnhem-Leeuwarden, heeft vrijdag 21 juli in het Paleis van Justitie aan het IJ te Amsterdam uitspraak gedaan in de strafzaak tegen de dood. Deze zaak is een initiatief van kunstenaars Eva Knibbe en Bart van de Woestijne. Het Tribunaal heeft zich niet bevoegd geacht om in deze zaak een oordeel te geven.

De zaak
De aanklager mr. Coumans verwijt de dood belaging en doodslag in zeven concrete zaken. Kort gezegd komt zijn standpunt erop neer dat natuurlijk iedereen met de dood wordt geconfronteerd, maar dat veel mensen onnodig, te vroeg, willekeurig en onmenselijk zwaar worden getroffen door het handelen van de dood.

Om een eerlijk proces te kunnen voeren, heeft het Tribunaal prof. mr. Sutorius gevraagd als verdediger voor de dood op te treden.

De behandeling ter openbare zitting van 14 juli 2017
Onder grote publieke belangstelling heeft het Tribunaal vorige week vrijdag getuigen en deskundigen gehoord, onder wie Bert Keizer, specialist Ouderengeneeskunde verbonden aan de Levenseindekliniek, prof. Damiaan Denys, hoogleraar Psychiatrie, en filosoof prof. René ten Bos, Denker des Vaderlands.

Bij requisitoir is door de aanklager mr. Coumans het acteren van de dood op zich niet aan de kaak gesteld, maar wel de soms gruwelijke wijze waarop dat gebeurt. Wat hem betreft vervalt bij die zaken iedere rechtvaardiging aan zijn handelen en kan dat gekwalificeerd worden als doodslag. Ook pleegt hij inbreuk op andermans leven door de angst die de dood opzettelijk aanjaagt. De aanklager heeft gevorderd dat de dood schuldig verklaard wordt zonder strafoplegging.

De raadsman prof. Sutorius heeft bij pleidooi gesteld dat het lijden bij het leven hoort en niet bij de dood. De verdediging betwist niet de pijn en het lijden van de gehoorde getuigen, maar deze ervaringen met de dood kunnen niet in de kaders van het strafrecht worden gevangen. Hij heeft geconcludeerd dat rechtsweigering de rechter niet past, maar dat dit de eerste zaak is waarin dit zou kunnen. Hij waarschuwt ervoor dat wij de dood niet als zondebok de woestijn in moeten sturen met onze zonden. Dat hoeft niet en het kan volgens hem ook anders, maar niet door het strafrecht.

Het oordeel van het Tribunaal
Het Tribunaal heeft zich bij aanvang van de zaak al bevoegd geacht om de aanklachten in een openbare zitting te behandelen en alle argumenten voor en tegen de dood te laten voordragen en getuigen en deskundigen daarover te horen. Deze uitvoerige behandeling was ook noodzakelijk om de vraag te kunnen beantwoorden of het Tribunaal bevoegd is om een oordeel te geven over de aanklachten.
Vast staat dat het bij alle gepresenteerde zaken gaat om diep verdriet, pijn, angst, machteloosheid, radeloosheid of ontwrichting van het leven van de aangevers of nabestaanden bij hun confrontatie met de dood. De behandeling van deze strafzaak volgens de regels van ons strafprocesrecht heeft in ieder geval geleid tot ordelijk denken, het delen van gedachten en argumenten, het met respect zoeken naar de waarheid en de betekenis van leven en dood.

De vraag blijft echter wel of het Tribunaal de dood de maat kan nemen en zo ja, welke maatstaf moet worden gehanteerd. Met prof. Denys is het Tribunaal van oordeel dat de mens de dood nog lang niet kent en dat met een veroordeling van de dood tekort wordt gedaan aan het feit dat de dood ons ook betekenis geeft. De deskundige van het Tribunaal en Denker des Vaderlands prof. Ten Bos heeft de rechtszaak tegen de dood vergeleken met een discussie over de vraag of god is te rechtvaardigen als het leven grillig en onrechtvaardig is. De dood is ongrijpbaar en het komt ons niet toe om zoiets groots als de dood te veroordelen.

Het Tribunaal neemt de conclusie van haar deskundige Ten Bos over en acht zich niet bevoegd om op de aanklacht tegen de dood te oordelen. Het recht is bedoeld om de samenleving van mensen te ordenen en daarvoor regels te geven met consequenties en sancties bij overtreding. Daarin past geen oordeel over leven en dood. Een dergelijk oordeel zou de maatstaven van de wetgeving ver te boven gaan.

Het tribunaal verklaart zich niet bevoegd een rechterlijk oordeel te geven, maar hecht belang aan het denkproces over de betekenis van leven en dood. Door geen uitspraak te doen willen ze dan ook benadrukken dat dit gesprek moet worden voortgezet.

De volledige uitspraak lees je hier of kijk je hier:

 

 

Jubilerend Over het IJ Festival viert 25ste editie

Van 14 tot en met 23 juli vieren we alweer ons vijfde lustrum! Over het IJ Festival groeide in vijfentwintig jaar uit tot een begrip op het gebied van locatietheater. In 2017 dagen we aankomende en gevestigde theatermakers uit om de stad als podium te gebruiken. Beleef tien dagen lang theater op onbetreden en spraakmakende binnen- en buitenlocaties: op de NDSM-werf, aan de oevers van het IJ en diverse andere locaties in Amsterdam-Noord.

Speciale editie van Zeecontainerprogramma
Het iconische Zeecontainerprogramma staat deze jubileumeditie in het teken van hoogtepunten uit het verleden en het locatietheatertalent van morgen. Gerenommeerde gezelschappen en makers die in een zeecontainer of elders op het Over het IJ Festival hun loopbaan startten, of er een bijzondere plek hadden, presenteren de jongste generatie theatermakers. Resultaat is een aantal unieke samenwerkingen van o.a. Schweigman&, Young Gangsters, Alexandra Broeder, BOG., Golden Palace en Berg&Bos.

Locatievoorstellingen
De eerste vijf locatievoorstellingen van Over het IJ Festial 2017 zijn bekend: The Village van Stichting Nieuwe Helden, Re- enactment of the now van Davy Pieters/Theater Utrecht, Lek van BOT, SOS EARTH – 99% weerbaar van SPACE en Happiness Unlimited van Project Wildeman. Alle voorstellingen spelen op verrassende locaties aan de overs van het IJ. Voorbeelden zijn het Paleis van Justitie en Draka, een oude fabriek voor laagspanningskabels. Het complete programma is begin mei bekend.

Doorstromen
De 25e editie van Over het IJ Festival laat meer dan ooit zien hoe makers doorgroeien in het programma. Er is alle ruimte voor nieuwe vormen en de ontwikkeling van locatietheater. Het festival daagt makers uit de stad én de wereld te beschouwen en in een nieuw perspectief te zetten. Makers reflecteren en reageren op de stad, op thema’s en vraagstukken die er spelen. Als bezoeker kijk je samen met hen naar de stedelijke omgeving, hoort verhalen van bewoners, ontmoet nieuwe mensen en ontdekt nieuwe plekken.

Samenwerking in talentontwikkeling
In 2017 starten we een meerjarige samenwerking met Frascati Producties om de jongste generatie makers te begeleiden naar het professionele werkveld. Samen coproduceren we jaarlijks voorstellingen voor de stedelijke omgeving. Dit jaar zijn dat Wij beginnen gewoon van Collectief Walden en La Lucha Libre van La Isla Bonita. Op het gebied van talentontwikkeling werken we ook samen met het Grachtenfestival in de vorm van de muziektheater-wandelroute De Vijfde Variaties. Tot slot is er weer een nieuwe editie van Het Atelier: het gezamenlijke onderzoekscentrum voor locatietheater van Over het IJ Festival en Oerol.

Meer live-muziek in het festivalhart
Samen met café-restaurant Pllek zetten we aan de waterkant van de NDSM-werf weer een bruisend en inspirerend festivalhart op poten. Nieuw in 2017 is een uitgebreid programma met live muziek. Voor nachtbrakers zijn er in de weekenden clubnachten swingende clubnachten in het café-restaurant. Het festivalhart is voor iedereen gratis toegankelijk en makkelijk bereikbaar vanaf station Amsterdam Centraal, met de directe pont naar de NDSM-werf en op de fiets via de Buikslotermeerpont.

Graag tot ziens op #OHIJ17!