Category: Blog (page 1 of 3)

Blog: ‘You see green, I say grey’

In a series of blogs, Anne-Bénédicte Lebeau visits the ‘language no problem’ performances at Over het IJ Festival.


The Uncanny is a Freudian concept describing an instance in which something can be familiar and yet foreign at the same time, resulting in a feeling of it being uncomfortably strange [or comfortably disturbing].

If you want to see green, you will have to put yourself in Alice’s white shoes. Your way to the hidden garden won’t be a dive but a gentle walk across the former wharf. You’ll pass the crane and reach the concrete slope, from where huge freight ships used to take their first plunge into the water. And there, where this narrow living space seems to have crouched between the walls, some trees, and an abandoned boat; there is where the reverie begins.

Because You see green, I say grey is the kind of moment that dreams are made of. It is a moment, as well as a peculiar space that we enter. The five dancers of MAN || CO thought of their performance as an empty room which slowly becomes their – or perhaps our – home. The setting is an integral part of the experience: carpets on the ground, old chairs strewn around, and most importantly a couple of mirrors hanging from the branches of an old tree. More than spectators we feel like guests, most welcome to barge in.

We witness a room, a living room perhaps. We recognize it right away; we are part of the building process, we immediately belong to this strange in- and outside space. But, paradoxically, it does make us feel slightly uncomfortable – uncanny.

Unsettling gaze(s)

The place looks familiar and is occupied by strange creatures, who are but semblances of human beings. They move at a jolty pace, to the beats of some strange electro music. The tunes are either strident or melodic, at times they even sound like waves or a breeze. The creatures dance on their own with jerky motions – and their eyes are open. They stare at each other and inscrutably fix their gaze upon us. Sometimes they interact, holding each other or helping one another’s limbs thread into their clothes.
But, at a certain moment, the audience becomes an important component of the piece. As the five creatures look at us from the broken mirrors, their beauty slowly unveils. They all start dancing together and we join them in a trance. This is when they achieve a full transformation; we are somewhere in their disturbing and quiet wonderland. This is when we start dreaming – or living.

Anne-Bénédicte Lebeau

Blog: Sea Container Program

In a series of blogs, Anne-Bénédicte Lebeau visits the ‘language no problem’ performances at Over het IJ Festival.

The Sea-containers program has been the heart of Over het IJ for eleven years. This summer eleven performances of 15 minutes take place in- or nearby a container. Mime, theatre, dance, installation and video; almost all disciplines are represented, and one theme unites all those performances. For this edition, the Over het IJ Festival asked young artists to shed light on the “European city of tomorrow’’.

Four of those are considered as ‘’language no problem’’ performances:

I am (t)here now
, by The Narrative collective is the first installation I visited. It is a great plunge into the topic. The container is the last one on the wharf, facing the Ij. The doors are open and a swing hangs on the frame. There’s a screen inside and the shines from behind. To discover what this is all about, you’ll have to climb on the swing and rock as a kid. Just as this installation abolishes the notions of in- and outside, it pinpoints the similarities between worlds we sadly tend to divide; such as childhood and adulthood – or North and South.

#watnietweetwatnietdeert is an improvisatory dance performance by Sine Forma. This Dutch phrasing is often translated as “ignorance is bliss’’. Literally, however, it transliterates as “what we don’t know cannot hurt”, and that’s a statement Sine Forma tries to refute. In her city of tomorrow people will share – and not only on Facebook. They will come back to who they really are. The fact that they share their essence not only doesn’t hurt anyone but it makes them grow. Indeed, this is what is happening in the small and closed container while she’s dancing in between us. At the end of the performance she asks to put into writing a piece of our ontological wondering. Therefore, her next performance will be based upon our words. We pass on our legacy, just like the endless chain of humanity.

Not all plays have such theoretical approaches. With Water, Anastasiia Liubchenko made a mime show in which she outlines a future city in which there’s no water. She makes us feel the thirst and gives us biscuits to increase the craving. She introduces different types of water – the purest and most expensive one being the precious bottle of water from Switzerland. In this imaginary city, only the ‘’very rich people’’ can afford it. We smile ironically, thinking of all the “water bars” that have opened in many big cities and are ‘’Oh ! So fancy !’’. We smile, delighted by her storytelling voice, amused by her polar bear mask, and touched by the colourful animated drawings in the background. And this smile gradually morphs into thinking.

In the video performance NDSM Berg (“the mountain of NDSM”), the collective Nicolai Bosko fantasizes how the landscape can influence the temperament of a society. What if Amsterdam was surrounded by mountains? Is the Dutch infamous frankness conditioned by geological features, i.e. the flat landscape? What if there could be, physically, a “higher perspective” in this country? And how our natal land actually influences our way of looking at the world? Once again, we leave the container with so much food for thought that we definitely need a plate at Pllek!

Anne-Bénédicte Lebeau

Blog: ‘North of Nowhere’

In a series of blogs, Anne-Bénédicte Lebeau visits the ‘language no problem’ performances at Over het IJ Festival.

‘’I don’t need this table,
I don’t need this bed,
I don’t need this roof above my head.’’

On the uncluttered and raw shoreline of NDSM wharf, seven youngsters are experiencing life. They play tag, music and games all together. In the air or right down on the concrete floor, they draw a light and insightful picture – a rite of initiation into maturity.


De Dansers is a troupe from Utrecht, trying to tie live music and dance. A dance concert, that’s what they called their performance: a fusion of choreographic acrobatics and bittersweet live folk music. ‘’Dance concert’’ is not an understatement, as the three musicians also throw their bodies into the fray.

Ten Noorden van Nergens
(literally translated as ‘’North of Nowhere’’) could appear as a succession of innocent and poetic play-scenes one might observe in a schoolyard: harmless taunting, exhilarating crashes, blind-man’s bluff, hide and seek, human pyramids, playing tag, acting as puppets and other forms of running around. Bodies flail and are flung at each other, one fiercely grabs the shoulders of the other and pins him to the ground before launching him back up into the air. One rule seems prevalent: never stop smiling – and therefore never stop trusting on another, no matter what he may be doing to you.

In a deserted landscape – concrete, windy and rough – these colourful elves create warmth like magic. The three delicate wooden shelters for the musicians remind us of our beloved tree houses, in which we would always find solace and sun.

The piece begins playfully; sometimes even those imps can make us laugh, and this is a rare occasion by itself. It’s an adventure of young people who want to stand up, to identify and push themselves – or the group? – to the edge.


But the process of discovering ourselves is often painful, if not violent. The performers in front of us experience domination, submission and some level of roughness. The “youngsters” are smiling, yet their bodies are being mauled and their faces skim over the gravel.

As the piece progresses, their vulnerability becomes tangible. The colourful clothes are shed and abandoned, symbols of this sloughing.

The whipping wind, the starkness of the space, the lack of setting, the melancholic notes and the uptight words lead to a sense of introspection and emotional sincerity. Together they try to stretch the limits of their bodies and their integrity. Together, constantly touching each other, they try to escape their human condition and express their animality. Together they struggle, search, and get lost, sometimes frustrated. On the stone floor they roll away from individual concerns. Entangled they find a way to make sense of what life brings us all – and what the songs of La Corneille are all about: storms, love, pain and loneliness.

And yet the youngsters are smiling – I don’t think it’s because they’re growing, but because they’re taking root.

Anne-Bénédicte Lebeau

Welkomstwoord Simone Hogendijk, artistiek leider Over het IJ Festival.

Wij kunnen terug kijken op een succesvolle opening van #OHIJ16! Fijne reacties van de bezoekers, drukbezochte en zelfs uitverkochte voorstellingen, het gezellige festivalhart en de hardwerkende theatermakers. Simone Hogendijk, artistiek leider Over het IJ Festival, sprak de bezoekers toe met een krachtig welkomstwoord:

Hartelijk welkom bij de opening van Over het IJ Festival.

We bevinden ons hier in het festivalhart dat we hebben opgezet i.s.m. café restaurant Pllek. Dit is het vertrekpunt van veel voorstellingen en hier kan je tussen de voorstellingen door steeds weer naar terugkeren, wat eten of drinken en de theatermakers en elkaar ontmoeten.

Nu kijken jullie nog richting het centrum van de stad; de komende dagen wil ik jullie uitnodigen om je via de voorstellingen uit ons programma 360 graden om te draaien vanaf de plek waar je nu staat, en op verkenning en avontuur te gaan in de wijken van Amsterdam Noord, – wat los van een uitstapje naar KNSM-eiland -, het directe speelterrein is van de theatermakers en kunstenaars die deel uitmaken van deze editie van Over het IJ Festival.

Maar ik wil jullie ook vragen hier op de NDSM-werf goed rond te kijken. Hier in het festivalhart vind je namelijk al meteen het iconische Zeecontainerprogramma, de basis van ons festival, met dit jaar een speciale internationale editie i.s.m. Europe by People, FabCity, in het kader van het culturele programma van het Nederlands voorzitterschap van de Europese Unie: waarvoor 10 internationale makers werkten vanuit de vraag hoe hun (Europese stad) van de toekomst er uit ziet. Hiervoor doen zij 10 theatrale voorstellen die de afgelopen vijf weekenden op kop Java Eiland, in de tijdelijke innovatieve stad FabCity zijn ontwikkeld. (Zo meteen krijgen jullie vast een inkijkje in de voorstelling van een van die makers.)


Over het IJ Festival verkent de stad en het begrip stedelijkheid. Het festival vraagt theatermakers deze stad en de ontwikkelingen daarbinnen als inspiratiebron te nemen voor hun voorstellingen.

Wat alle makers binnen het programma van deze editie delen is hun grenzeloze zoeken naar nieuwe vormen en theatertalen om zich uit te drukken, dwars door en over disciplines heen en in zowel vorm als inhoud.

Het werk van deze theatermakers verhoudt zich niet alleen (direct) tot de maatschappij en samenleving, maar de theatermakers ontwikkelen hun werk er ook steeds vaker middenin, soms zelfs ook samen met bewoners van een buurt of wijk. (Zoals in ons Wijkmakertraject). Hierbij wordt de rol van de kunstenaar en de vraag hoe ver die rijkt, of kan rijken, hoe kunstenaarschap en de kracht van verbeelding middenin de samenleving kan worden ingezet, direct verkend.

Deze theatermakers, zowel jong als gevestigd, ontwikkelen nieuwe theatertalen en vormen, die ontstaan buiten de theatermuren en die verder gaat dan locatietheater an sich. Zij zoeken naar nieuwe publieksbenaderingen door een echte verbinding aan te gaan met de bewoners van de stad, met de thema’s en vraagstukken die hier leven.

Binnen onze talenontwikkelingsprogramma’s geven we expliciet de ruimte aan het zoeken naar deze nieuwe wegen in het theaterveld. Meer dan ooit maakt het programma zichtbaar dat Over het IJ Festival jonge makers duurzame trajecten aanbiedt in diverse talentontwikkelingsprogramma’s waarin volop mogelijkheden zitten tot doorstroming binnen het programma of naar elders in het veld. Vanaf heden geven we dan ook met liefde een extra focus in het programma op jong talent; de makers die (in)de toekomst(uit)maken.

Amsterdam Noord is dus ons directe speelterrein. Er is geen landschap binnen de stad dat sneller verandert in stedenbouwkundig en economisch opzicht dan dit stadsdeel. Hier worden de lege ruimtes sneller dan ooit opgevuld of opnieuw ingezet. Een plek die nu nog ruimte biedt is de NDSM-werf. Waar het verval eerst werd geromantiseerd, en de kunstenaars geïnspireerd door deze rafelrand in de stad, wordt deze nu echter opgeschoond en is de balans tussen commercie en ruimte voor het artistieke precair. Er wordt zelfs een nieuwe functie aan de werf toebedeeld; behalve een werk- en gebruiksplek wordt dit in de toekomst ook een woonplek. Hier in dit nabije gebied, en waar wij nu staan, zullen appartementen verrijzen. En dit dreigt sneller te gaan dan verwacht. De lege ruimte komt hier in verdrukking, ruimte waar cultuur nu nog een grote rol speelt. Deze minibiotoop en laboratorium voor stadsverandering is de fysieke plek en context waar zowel het festival als de jonge makers zich door laten inspireren. Hier voelen wij het belang van die lege ruimte en de rol die kunst en cultuur kan spelen voor reflectie op de stad, maar ook voor de leefbaarheid in de stad. Dit vinden wij essentieel om ook te laten ervaren door ons publiek. Wij hopen dan ook van harte dat we dit hier nog lang kunnen bieden. Voor jullie dus.

Straks nodig ik jullie van harte uit om kennis te maken met een aantal jonge makers uit ons Nieuwe Makers Programma en Zeecontainerprogramma die het onderzoek en experiment niet schuwen, zodat jullie hopelijk zelf het belang ervaren van zowel het figuurlijk ruimte geven aan jong talent, als het belang van de letterlijke context en vrije ruimte waarbinnen zij kunnen werken.

Dit willen bieden van ruimte deel ik met mijn team, en voel ik ook bij onze samenwerkingspartners. Namens Over het IJ Festival wil ik mijn heel hartelijke dank uitspreken aan ten eerste de makers – zonder wie we geen reden hadden om dit festival te maken. Maar zeker ook het hele festivalteam, Esther Lagendijk onze algemeen directeur die tijdelijk is uitgeschakeld, al onze vrijwilligers, het bestuur, café-restaurant Pllek, en alle fondsen en financiers die deze editie mogelijk maken.

Voor nu wens ik jullie allemaal een heel fijn festival toe en geef ik graag het woord aan Erna Berends, lid van het dagelijks bestuur van de bestuurscommissie Noord, aan wie ik heb gevraagd om kort te spreken over hoe cultuur een specifieke rol speelt in Amsterdam Noord. Vervolgens zal ik het woord geven aan Kim Tuin, directeur Stichting NDSM-werf. Aansluitend zal Marieke Dermul, – maker uit het Zeecontainerprogramma -, het festival openen met haar  European Citizen Popsong in wording, en worden jullie verdeeld onder de openingsvoorstellingen door Marc Pil, zakelijk leider van deze editie van Over het IJ festival.


Simone Hogendijk,

Artistiek leider Over het IJ Festival

8 juli 2016

Het Atelier Blogt: ‘Het Zuidelijkste Waddeneiland’

Sinds 2012 werken Oerol en Over het IJ Festival samen aan Het Atelier. Het Atelier komt voort uit ‘Atelier Oerol’ en ‘Nieuw op Locatie’. Het Atelier is een project waarin ieder jaar een aantal makers de kans krijgen hun eigen theatertaal en visie op locatietheater te ontwikkelen.

Dit jaar krijgen Hedwig Koers, Merel Smitt en Bart van de Woestijne de kans om vanuit hun eigen fascinaties en maatschappelijk engagement onderzoek te doen naar het werken op locatie. De vraag die wij de makers stelden is even simpel als onmogelijk; ontwikkel een voorstelling die zowel op Terschelling tijdens Oerol te zien zal zijn, als in Amsterdam-Noord tijdens Over het IJ Festival.

Bas Kok – de schrijver van Oerknal aan het IJ – mag Noord (refererend aan de de pont en de vermeende onbereikbaarheid) dan liefkozend het zuidelijkste waddeneiland noemen, maar wat hebben Terschelling en Amsterdam-Noord echt met elkaar gemeen? Waar te beginnen als je wordt gevraagd een voorstelling te maken die zich tot beide plekken verhoudt?

Op Terschelling vroeg Bart van de Woestijne aan zijn publiek om het bos dat hen omringde te laten verdwijnen. Hedwig Koers toonde haar voorstelling Ach… op wat ze zelf een anti-locatie noemt: een verlaten tennisveld in de duinen. Merel Smitt situeerde de open dagen van Het Traject op een veld, weggestopt voorbij de rand van het dorp. Als dat je locaties zijn op Terschelling, waar ga je dan naar op zoek in Amsterdam-Noord?

Een bos in Amsterdam is niet hetzelfde als een bos op Terschelling. En dat heeft weinig van doen met het feit dat het een loof- of naaldbos is. De locatie is namelijk meer dan een decor: de locatie is een speler in de voorstelling, maar is ook onderdeel van een context die groter is dan die plek waar de voorstelling speelt. Locatietheater is dan ook een ingewikkeld begrip.

Toen kunstenaar Tino Seghal door het Stedelijk Museum Amsterdam werd gevraagd voor een overzichtstentoonstelling maakte hij geen tentoonstelling in één van de museumzalen, maar een tentoonstelling die opging in de vaste opstelling van het museum. Seghal creëerde gespreid over de periode van één jaar een serie situaties in het museum waarbij de samenkomst van figuranten, dansers, de museumstukken en het publiek elke keer een uniek levend kunstwerk vormden.

In de beeldende kunst wordt er eigenlijk niet van locatie-kunst gesproken maar van kunst die site-specific is: specifiek voor de locatie. Seghals werk is niet zozeer locatie specifiek, maar context specifiek. Er is niet alleen een wisselwerking tussen het werk en de locatie, ook de geschiedenis van het Stedelijk Museum is onderdeel van de context. Precies daarom is een bos in Amsterdam niet hetzelfde als een bos op Terschelling.

Bart, Hedwig en Merel hebben alle drie hun op eigen manier de vertaling van Terschelling naar Over het IJ Festival gemaakt. Er is namelijk niet één formule of methode die altijd werkt en dat maakt het werken op locatie tegelijkertijd spannend en schier onmogelijk. Plots blijkt een paard in je decor te staan of is er, toen je even niet keek, een nieuwe woonwijk gebouwd.

Ik ben als artistiek coördinator van Het Atelier super trots op de resultaten van het onderzoek van Bart, Hedwig en Merel; dus komt dat zien. Iedereen die niet op Oerol was moet sowieso komen en iedereen die er wel was moet ook komen: om echt te kunnen ervaren wat het is om een voorstelling voor twee zulk verschillende contexten te maken.

Maurice Bogaert
Begeleiding en artistieke coördinatie Het Atelier

De drie voorstellingen van Het Atelier zijn te zien in een fietsroute. Zaterdag 9 t/m zaterdag 16 juli start de route om 19:30 uur, en zondag 17 juli om 15:30 uur. Koop hier je tickets.


Marijn Lems blogt: week #5

Op het terrein van FabCity op het Java-eiland werken tien internationale, net afgestudeerde makers elk aan een korte voorstelling in een zeecontainer. Ze houden zich bezig met de vraag hoe de stad en de samenleving van de toekomst eruit zouden kunnen zien. Marijn Lems (dramaturg en kunstcriticus) bezoekt iedere week twee van de kunstenaars om hun plannen te horen.

In de laatste week dat ik de jonge makers van de zeecontainers bezoek zijn de meesten van hen zich – op zijn minst mentaal – aan het voorbereiden op de verhuizing naar de NDSM-werf, waar ze tijdens Over het IJ Festival van 8 t/m 17 juli hun uiteindelijke presentaties zullen laten zien. Terwijl ze nog druk in de weer zijn met hun creatieproces spreek ik Elke Schouten en Sophie van de Pol, die net uit een overleg met artistiek begeleider Maurice Bogaert komen.

Elke Schouten_HUIS_ZCP_beeld Elke Schouten

Elke Schouten – HUIS | منزل

In de container van Elke Schouten (theaterdocentopleiding AHK 2016) staat alleen een kartonnen doos met wat gaten erin. Of, correctie, een draagbaar huis, zoals Elke me laat zien als ik er wat beduusd naar sta te kijken: een soort combinatie van kostuum, levend object en huis om in te schuilen. ‘Het concept kwam oorspronkelijk vanuit het gegeven van ontheemd zijn en is deels geïnspireerd op mijn pleegbroertje, die vanaf zijn tweede in de weekenden bij ons thuis heeft gewoond. Ik heb hem vroeger eens gevraagd of hij het niet moeilijk vond om steeds van huis te wisselen, en toen zei hij: “Ach Elke, ik draag mijn huisje altijd bij me.”

‘Vanwege de vluchtelingencrisis is het nu een nog pertinenter onderwerp geworden. Er wordt daar natuurlijk al heel veel over gezegd en geschreven, maar er is maar weinig dat het gegeven voor kinderen voelbaar of begrijpelijk maakt. Daarom wil ik een voorstelling voor kinderen maken, waarin ik meer een gevoel oproep dat we allemaal herkennen en dat de actuele situatie overstijgt. Dat zit hem voor mij heel erg in de beeldtaal, die absurdistisch en mime-achtig zal zijn.

‘Mijn tegenspeler en medemaker, Lars Kommers, speelt een soort bewaker/beveiliger die het publiek als eerste een korte voorlichting geeft over de risico’s van vreemde dingen. Het was eerst het idee om het verhaal vanuit het perspectief van een vluchteling te vertellen die door een vreemde stad dwaalt, maar ik heb nu dus gekozen voor een hoofdpersoon die te maken krijgt met vreemdelingen binnen zijn eigen leefomgeving. Ik heb het gevoel dat ik zo bij iets veel kernachtigers en schurenders uitkom dan iets met een meer anekdotische en smaakvolle vorm. Dat is ook de reden dat het huis een personage is geworden; ik wil het veel meer in de abstractie en de verbeelding zoeken.

‘Tijdens de voorstelling transformeert de container langzaam van een koude en kale plek tot een ruimte waarbinnen een ontmoeting mogelijk is. Het gaat van overzicht en controle (in de persoon van de bewaker) naar verbeelding en fantasie, wat niet gecontroleerd is. Het leukste daarbij is de combinatie van kinderen en volwassenen die samen naar een voorstelling kijken en elkaars kijkgedrag overnemen. De ontvankelijkheid en speelsheid van de kinderen slaat makkelijk op de volwassenen over, waardoor er nieuwe mogelijkheden ontstaan. Het is enorm leuk om een voorstelling te spelen die op die twee lagen speelt.

‘De theaterdocentopleiding aan de AHK richt zich voornamelijk op de vraag voor en met wie je theater maakt, en in welke omgeving. Ik vind het dan ook interessant om het publiek als scenografische factor te zien, en in een zeecontainer maken de toeschouwers bijna vanzelfsprekend deel uit van de voorstelling. Het is heel fijn aan het zeecontainerprogramma dat je de ruimte krijgt om je op deze manier als maker te ontwikkelen.’

Foto: Anouk van Tiel

Foto: Anouk van Tiel

Sophie van de Pol – Het Burn-Out Bos

Van het bos in de titel van de zeecontainervoorstelling van Sophie van de Pol (AHK Regie 2014) is niet zo veel meer over: twee dorre stammen die buiten haar container op de grond liggen zijn er de enige herinnering aan. ‘Mijn eerste plan was om van de container een mooi en groen bos te maken. Ik werkte eerst met mos, maar dat begon na een week te schimmelen. Daarna heb ik met champignonzaagsel gewerkt; daar bleek ik allergisch voor te zijn. Ten slotte bleven alleen de bomen over, maar toen ik mijn interviewmateriaal had verzameld merkte ik dat die bomen te veel afleidden van waarover het moest gaan. Nu wordt het dus waarschijnlijk alleen maar een projectiescherm.’

De interviews die Sophie noemt heeft ze afgenomen van mensen die kampen met een burn-out. ‘Toen ik de oproep voor de zeecontainervoorstellingen zag over het idee van de stad van de toekomst, hoorde ik bijna wel iedere week dat iemand een burn-out had gekregen. Op FabCity en elders wordt veel nagedacht over ecologische duurzaamheid, maar we verliezen psychische duurzaamheid helemaal uit het oog. Ik wilde laten zien hoe dat in de stad van nu helemaal mis gaat: alles gaat maar door de hele tijd, we zeggen nergens nee tegen – een burn-out kan bijna iedereen overkomen.

‘Ik wil door de verhalen van mensen met een burn-out het publiek laten ervaren hoe dat voelt, omdat het toch nog een behoorlijk taboe is. Als je hun verhalen hoort voelt het als een soort kortsluiting van je hersenen, het denken gaat plotseling heel traag, als door stroop. Ik ben nu dramaturgisch aan het bekijken hoe ik die ervaring over kan brengen – ik had het materiaal eerst gewoon chronologisch achter elkaar gezet, maar daar werd het educatief van. Ik zet montage, soundscape en muziek nu veel meer in om er meer een theatrale ervaring van te maken.

‘Ik gebruikte ook al theatrale ingrepen tijdens de interviews – ik laat de geïnterviewden bijvoorbeeld met de soundscape meeneurieën. De interviews zijn gefilmd in een zwarte ruimte die we op het conservatorium hebben ingericht. Mijn cameraman Thomas van der Gronde gebruikt een techniek met spiegels waarbij de sprekers recht in de camera kunnen kijken en toch het gevoel hebben met mij te praten. Dat levert hele intieme gesprekken op.

‘Het is niet alleen maar een film – de claustrofobische omgeving van de zeecontainer, en ook de akoestiek ervan, dragen ook bij aan de ervaring. Ik ben ook juist geïnteresseerd in de cross-over tussen film en theatrale elementen.’

Sineforma danst #watnietweetwatnietdeert op fabcity en over 't I
Dit was de laatste blogpost over het Zeecontainerprogramma op FabCity. Momenteel zijn de makers van het Zeecontainerprogramma druk bezig met het neerzetten van hun uiteindelijke voorstelling op Over het IJ Festival, dat aanstaande vrijdag 8 juli van start gaat. Koop je festivalbandje hier en krijg het hele festival onbeperkt toegang tot het Zeecontainerprogramma, Nieuwe Makers programma en de Wijkmakers #2.

Marijn Lems blogt: week 4

Op het terrein van FabCity op het Java-eiland werken tien internationale, net afgestudeerde makers elk aan een korte voorstelling in een zeecontainer. Ze houden zich bezig met de vraag hoe de stad en de samenleving van de toekomst eruit zouden kunnen zien. Marijn Lems (dramaturg en kunstcriticus) bezoekt iedere week twee van de kunstenaars om hun plannen te horen.

Het wordt steeds drukker en bedrijviger op het terrein van FabCity. Als ik het terrein oploop, staat vlak buiten de stadsmuren de installatie/performance Wegwerpwereld van performancegroep Vloeistof, waarin afval en verspilling centraal staan. Langzaam maar zeker krijgt de kunst een grotere aanwezigheid op het Java-eiland: deze week is via het Holland Festival ook De komst van Xia van Wunderbaum te zien, de eerste voorstelling in hun utopische New Forest-reeks. En ondertussen werken de makers in het Zeecontainerprogramma gestaag door.

© Saris & den Engelsman
Marieke Dermul – Heldendaden&Wereldwonderen 2: European Citizen Popsong
Een Europese vlag prijkt prominent aan de achterwand van de zeecontainer die Marieke Dermul (AHK Mime, 2014) tot haar tijdelijke werkplek heeft gemaakt. Als ik een foto wil maken vreest ze echter dat dat tot misrepresentatie zal leiden: ‘straks denkt iedereen nog dat ik een soort nationalist ben.’

Uit haar project zou die verdenking in eerste instantie inderdaad kunnen ontstaan. Dermul wil een Europese burgerpopsong schrijven met input van het publiek. Daartoe interviewt ze willekeurige mensen over de bovennationale verbondenheid die zij al dan niet voelen. ‘Het is eigenlijk een uitnodiging om te kijken of er een positieve reflectie mogelijk is, en of er via de popsong een intuïtief gesprek op gang te brengen is. De meeste mensen kunnen zich niet meteen verhouden tot de Europese Unie, maar na een bijdrage aan een onvoltooide song is er veel meer ruimte voor een gesprek.’

Dermul, die ook European Studies voltooide, is al langer geïnteresseerd in de kracht van muziek. ‘Ik maakte voor mijn studie aan de mimeopleiding deel uit van de pop/rockgroep Superlijm, en die passie voor muziek is altijd blijven doorwerken. Ik dacht: wat als ik in mijn volgende project de kracht van muziek inzet op politiek vlak? Zo ontstond het idee van een avondvullende popsong om de wereld te veranderen. In mijn onderzoek heb ik toen verschillende politici benaderd met de vraag “Hoe kunnen we de wereld veranderen?” Door de meesten werd ik afgewimpeld, maar het leverde een heel tof en uitgebreid gesprek op met de Waalse woordvoerder van de VN. Dat interview heb ik in een lecture performance verwerkt, afgewisseld met de lange popsong die ik had geschreven. Het vervolg op die voorstelling maak ik nu in de Brakke Grond, en op Over Het IJ doe ik eigenlijk een vooronderzoek voor dat langere traject. Twee vragen staan daarbij centraal: “kan mijn popsong meer verbondenheid bewerkstelligen?”, en “sluit ik met mijn popsong geen mensen uit?”, zoals niet-Europeanen en migranten. Ik vraag het publiek of ze mee willen schrijven aan de tekst van de song, en ik verwerk de antwoorden op mijn vragen er ook in.’

‘Op Over Het IJ geef ik dan een inkijkje in de popsong in wording, maar ook een kijkje in het proces: ik ben bij voorbeeld op de Dag Van Europa bij het Europees Parlement langsgegaan om daar mensen van zo veel mogelijk verschillende nationaliteiten te spreken, en daar toon ik beelden van. Later in het jaar verschijnt dan de single en ga ik een Europese tour doen. Dat wordt allemaal gefilmd en ik houd ook een weblog bij voor Dat dient allemaal als materiaal voor de uiteindelijke voorstelling, die in mei 2017 in de Brakke Grond in première gaat.’

Belle van Heerikhuizen_VUIL_ZCP
Belle van Heerikhuizen – VUIL
Veel initiatieven op FabCity houden zich met het probleem van afval bezig, waar veel initiatiefnemers hun heil zoeken in recycling. Op het eerste gezicht lijkt het project van Belle van Heerikhuizen zich ook op dit thema te richten: de container is een beginnend museum van afgedankte voorwerpen en arte povera, een monument aan de schoonheid van weggegooid materiaal. Het is het onderkomen van een vuilnisman, gespeeld door acteur/muzikant Rocco van Loenen.

De vuilnisman heeft echter een geheim dat de hele voorstelling kantelt. ‘Rocco kwam zelf met het idee van een voorstelling over vuil en recyclen, waarin centraal staat dat we veel mensen ook min of meer als afval zien. We behandelen mensen in bepaalde functies, zoals parkeerbeambtes, vuilnismannen en verkeersregelaars, als minder dan menselijk, maar dat gebeurt ook met daklozen of vluchtelingen. Waarom gaan we – via recycling – zorgvuldiger om met afgedankte spullen dan met afgedankte mensen? Waarom geven we hen geen tweede kans?

Met name hoe er in Nederland met vluchtelingen wordt omgegaan vind ik verschrikkelijk. Zo werd de van oorsprong Syrische Abed Manla bij het project betrokken. Ik ken hem via zijn dochters, die muziek spelen. Abed is een acteur, maar hij beheerst de Nederlandse taal nog niet voldoende om hier aan werk te kunnen komen. Ook is de theatercultuur in Syrië totaal anders dan die in Nederland: het draait daar om veel groter en pamflettistischer spel, terwijl we hier juist een bepaald naturalisme gewend zijn en een zeker schroom kennen om een directe boodschap in het theater te leggen.

VUIL gaat dan ook deels over communicatie en uitwisseling. Abed wordt door Rocco tussen het afval gevonden en mee naar zijn container genomen, en daar ontstaat een muzikaal gesprek. Abed speelt de ud en Rocco de gitaar, maar die instrumenten zijn op verschillende manieren gestemd. Afwisselend moet de een zich dus aan de ander aanpassen, net als in de verbale communicatie. Het wordt deels teksttheater en deels muziek.

In het proces ben ik er wel tegenaan gelopen dat het lastig is om Abed in deze positie te zetten. Door hem door Rocco aan het publiek te laten ‘presenteren’ ligt het gevaar op de loer dat het onbedoeld iets van ‘aapjes kijken’ krijgt. Ik ben nu dus flink op zoek naar hoe ik hem op zijn eigen voorwaarden zijn eigen verhaal kan laten vertellen, terwijl ik natuurlijk wel de regisseur ben en dus de vorm en codes bepaal. Het wrange van die ongelijke relatie overviel me eigenlijk een beetje, dus ik probeer met daar nu bewust van te zijn.’

Dit weekend is je laatste kans om het de zeecontainers op FabCity Campus (Kop Java-eiland) te bezoeken. Openingstijden vrijdag (17:00-22:00), zaterdag en zondag (12:00-18:30). Daarna worden de zeecontainers naar de NDSM-werf verplaats, waar het Zeecontainerprogramma in premiere gaat tijdens Over het IJ Festival (8 t/m 17 juli).

Meer info over het Zeecontainerprogramma
Het Zeecontainerprogramma op Facebook

Marijn Lems blogt: week #3

Op het terrein van FabCity op het Java-eiland werken tien internationale, net afgestudeerde makers elk aan een korte voorstelling in een zeecontainer. Ze houden zich bezig met de vraag hoe de stad en de samenleving van de toekomst eruit zouden kunnen zien. Marijn Lems (dramaturg en kunstcriticus) bezoekt iedere week twee van de kunstenaars om hun plannen te horen.

De afgelopen jaren kom ik steeds meer jonge makers tegen die primair vanuit een ruimtelijke insteek denken. Hoe geef ik de wereld vorm die ik in mijn performance wil oproepen, en hoe dompel ik mijn publiek daarin onder? Deze immersieve insteek is duidelijk terug te vinden in de twee zeecontainerprojecten die ik deze week bezocht – alle drie de makers studeren dit jaar af aan de internationale Master Of Scenography-opleiding aan de HKU.

Nicolai Bosko – NDSM-Berg
Maria Vera Alvarez (Spanje) en Dalia Khalife (Libanon) kwamen met een eenvoudig doch simpel idee naar Over het IJ Festival. De titel van hun project verraadt het al: ze wilden van hun zeecontainer een berg maken, een toevoeging in het normaal zo platte Nederlandse landschap. ‘We komen allebei uit landen waar bergen veel meer aanwezig zijn dan in Nederland. We gingen de bergen op den duur missen en vroegen ons af of andere migranten dat gevoel met ons delen. En ook of de Nederlanders zelf wel eens naar pieken en dalen verlangen.’

Om de heimwee naar een reliëfrijk landschap te staven nemen de makers interviews af met de mensen die ze op het FabCity-terrein tegenkomen. ‘Dat leverde veel inzichten op over hoe mensen nadenken over en reageren op het landschap waarin ze leven. In een bergachtig landschap weet je bij voorbeeld veel minder goed hoe lang je over een reis doet dan in een vlak landschap, en je hebt in een vlak landschap een veel betere blik op de horizon, waardoor er minder verrassingen en gevaren in de wereld verscholen liggen. Zijn de Nederlanders mede daarom zo direct en onomfloerst, en roept die blik op de horizon ook een soort reislust op? We kregen ook hele nuchtere en praktische antwoorden: mensen in Nederland fietsen graag overal naartoe, en een bergachtig landschap maakt dat een stuk moeilijker. Een berg wordt door sommige mensen toch eerder als een obstakel gezien.’

‘Aan de andere kant biedt een berg ook bescherming. Omdat Nederland onder de zeespiegel ligt en weinig bergen heeft hebben de Nederlanders moeten leren om de dreiging van het water in hun bestaan een plek te geven. Het is fascinerend hoeveel invloed de geografische omgeving op een volkscultuur heeft.’

Het eigenlijke bouwen van een berg bleek echter moeilijker dan gedacht. Op het FabCity terrein werden Vera Alvarez en Khalife in een container geplaatst onder een andere container, en de ruimte naast hun plek moet vrijgehouden worden voor noodgevallen. ´We kunnen hier dus geen berg bouwen. We hebben gelukkig net de go-ahead gekregen om op het Over het IJ-terrein zelf wel te kunnen bouwen; we werken met hooibalen, dus er waren wat vragen over ontvlambaarheid van het materiaal. Die zijn nu gelukkig opgelost.’

Naast de berg zelf bestaat het uiteindelijke werk ook uit de interviews die de makers hebben verzameld; deze zullen in de container worden geprojecteerd, dus eigenlijk binnen in de berg. Daarnaast is er een interviewkamer naast de container waarin nieuwe gesprekken met voorbijgangers kunnen worden gevoerd. ‘We denken erover om van het idee van NDSM-berg een reizend concept te maken. Op verschillende plekken kunnen we ons dan op verschillende geografische elementen richten. Door afwezige landschappen een plek te geven in een stad laten we de bewoners van die plek nadenken over hun relatie tot hun omgeving. Missen ze daar iets in? Kunnen we ons onze omgeving ook anders voorstellen?’ Het is een oorspronkelijke manier om over de stad van de toekomst na te denken; de vorm ervan heeft immers een grote impact op de manier waarop de bewoners zich ertoe verhouden. Hoe geven we de natuur een plek in onze leefomgeving?

A rootop view of Amsterdam from SkyLounge on the 11th floor of the DoubleTree by Hilton Hotel in Amsterdam

The Narrative Collective – Swinging through
Ook Hilda Moucharrafieh hanteert in haar project een internationale insteek. ‘Het gaat over een staat van zijn: die van de dubbele nationaliteit. De stad van de toekomst zou diversiteit moeten omarmen en inzien dat meerdere culturele identiteiten een verrijking zijn in plaats van een bedreiging.’

De Libanese maker representeert het gevoel van in twee culturen leven door een schommel waarop de bezoeker kan plaatsnemen. Aan de ene kant schommel je de container uit, naar een uitzicht op het IJ en de ‘skyline’ van Amsterdam; aan de andere kant schommel je de container in, waar een beeld van het strand van Beirut wordt geprojecteerd. Als je naar binnen schommelt hoor je op een koptelefoon het geluid van golven steeds sterker worden, en het sterft weer weg als je naar buiten schommelt.

‘Ik liep al langer rond met het idee om iets met een schommel te maken, met het idee dat je continu heen en weer beweegt op een vaste as, maar waarbinnen je toch een gevoel van vrijheid hebt vanwege die beweging. Het paste goed bij het feit dat ik met altijd voel alsof ik in twee culturen tegelijk leef en als vanzelf van de ene cultuur naar de andere wordt getrokken, en weer terug. Ik vergelijk continu mijn ervaringen in Choueifat, de stad waar ik vandaan kom, met mijn ervaringen in Amsterdam.’

De vraag van Over het IJ Festival bracht er een extra element in aan: de zeecontainer zelf. ‘Die staat voor mij symbool voor een reis over de Middellandse Zee. Zo klopt het dus perfect om het een overgangsgebied tussen twee culturen te laten zijn.’

‘Het is voor mij in mijn werk altijd de vraag hoe ik mijn persoonlijke ervaringen meer kan abstraheren zodat een breder publiek zich ermee kan identificeren. Ik probeer de thematiek ook een lichtheid mee te geven, omdat het thema van vluchtelingen en migratie op dit moment in Nederland en Amsterdam al zo´n enorme lading heeft – ik wil niet worden gestereotypeerd als een ‘Arabier met een migratieverhaal’. Voor mij is de verbeelding en de ruimte die dat biedt heel belangrijk.’

Fab City - Containers OverhetIJ - © Saris & den Engelsman

De zeecontainers op FabCity Campus (Kop Java-eiland) zijn t/m 26 juni iedere week te bezoeken op vrijdag (17:00-22:00), zaterdag en zondag (12:00-18:30).

Meer info over het Zeecontainerprogramma
Het Zeecontainerprogramma op Facebook

Marijn Lems blogt: FabCity week #2

Op het terrein van FabCity op het Java-eiland werken tien internationale, net afgestudeerde makers elk aan een korte voorstelling in een zeecontainer. Ze houden zich bezig met de vraag hoe de stad en de samenleving van de toekomst eruit zouden kunnen zien. Marijn Lems (dramaturg en kunstcriticus) bezoekt iedere week twee van de kunstenaars om hun plannen te horen.

Idealisme en naïviteit gaan tot op zekere hoogte hand in hand. Als je in de wereld iets wilt veranderen kun je je niet al te veel laten leiden door praktische bezwaren die worden ingegeven door bestaande perspectieven op de werkelijkheid, want dan kom je nooit ergens. De makers die ik deze week sprak laten in hun werk een nuchtere realiteitszin achterwege en onderzoeken wat het oplevert om een publiek via een kinderlijke blik op de werkelijkheid aan te spreken.

Krimskrams – De Verbeelde Stad
Felipe Ignacio Noriega (Conservatorium Amsterdam 2013, richting compositie), Ingrid Askvik (AHK Regie 2015) en Koen Steger (AHK Scenografie 2015) vormen samen het collectief Krimskrams. Hun zeecontainer is verreweg de volste die ik tot nu toe ben binnengelopen: het is een wirwar van draden, gevonden voorwerpen, kleine bouwsels, huishoudelijke apparaten, kartonnen dozen, fietsbanden en bloempotten, een atelier van gerecycled materiaal. Het pronkstuk is een model van het Witte Huis van piepschuim.

Ingrid Askvik: ‘Het verhaal achter onze voorstelling is dat deze verhuiscontainer overboord is geslagen en is aangespoeld. Twee kinderen vinden hem en maken met de voorwerpen die erin zitten een nieuwe stad, gebaseerd op hun ideeën over hoe die stad eruit moet zien. Ze stellen zich voor dat de spullen uit New York komen en bouwen die stad op basis van wat ze zich bij Amerika voorstellen. Het publiek komt bij hen op bezoek en de kinderen geven uitleg over hun stad, maar ze hebben er verschillende perspectieven op: voor het ene kind is het iets, en voor het andere kind weer iets anders. Zo willen we benadrukken dat iedere blik op de realiteit een arbitraire keuze is, waar je weer iets anders voor in de plaats kan zetten. We zetten de verbeeldingskracht van kinderen in om out of the box te denken over toekomstperspectieven.

‘We stelen ideeën van FabCity en zetten die naar onze eigen hand. Het recyclen van materialen is daarin belangrijk: alles wat je hier ziet hebben we op straat gevonden of bij de kringloopwinkel gekocht. De aanpak is geïnspireerd op het kinderboek Serafijn en zijn wondermachine van Philippe Fix, waarin een uitvinder zijn droomhuis bouwt uit allerlei materialen.

‘Voor ons alledrie is verbeelding en magie in objecten belangrijk. Koen en ik werkten samen aan ons afstudeerproject Peer Gynt, waarvoor Felipe de live electronics deed. Het was eigenlijk stiekem een jeugdvoorstelling voor volwassenen, waarin het tot leven wekken van voorwerpen een belangrijk element was.’

Felipe Noriega: ‘Door middel van bluetooth-speakers spelen we met manieren waarop we geluiden uit objecten kunnen laten komen. Hoe kun je met draadloze systemen objecten tot leven wekken? Ik wil livemuziek maken in voorstellingen, dus ik zoek steeds naar manieren om mijn laptop als live instrument te zien, waarop ik tijdens de performance speel. Ik doe dat bijvoorbeeld door bestaande apparaten te hacken en met draadloze technologie te manipuleren. We vonden onder andere een oude veldradio, waarvan we vervolgens een ruimtevaartradio hebben gemaakt. Het is mijn droom om een stuk te maken waarin huishoudelijke objecten de hoofdrollen spelen. Ik ben gefascineerd door arte povera, maar voeg daar wel goedkope technologie aan toe.’

Fab City - Containers OverhetIJ - © Saris & den Engelsman

Foto: Saris en den Engelsman

Sine Forma – #watnietweetwatnietdeert
Voordat ik Anna Maria Suijkerbuijk (Artez Uitvoerende Dans) en Afra Ernst (Fontys Dans Jazz/Urban) te spreken krijg, kan ik al meteen naar een eerste tussentijdse doorloop kijken. In hun container hangen overal vellen papier met daarop namen en woorden als ‘compassie’, ‘liefde’, ‘inlevingsvermogen’ en ‘respect’. Aan het plafond hangen vragen (‘Wat betekent respect voor jou?’, ‘Is het moeilijk voor je om liefde te ontvangen?’), en het publiek wordt uitgenodigd om ieder een vraag uit te kiezen. Op emotionele muziek danst Afra Ernst tussen het publiek door, tot ze uiteindelijk zelf de vraag ‘Wat heeft de mensheid nu nodig?’ pakt en het publiek gebaart dat ze deze vraag op de papieren die tegen de muren hangen met een stift mogen beantwoorden (vandaar de grote woorden aan de wanden).

Anna Maria Suijkerbuijk: ‘Ik ben sinds een jaar erg bezig met het thema ‘menselijkheid’. Vorig jaar presenteerde ik op Over Het IJ Festival de voorstelling I came, I saw, and I did nothing, een performance die gericht was op het individualisme en het publiek confronteerde met zijn onwil om een van de dansers in de voorstelling te helpen.

Voor mij is ‘samen’ een heel belangrijk begrip als ik nadenk over de stad van de toekomst. We moeten die samenleving immers samen vormgeven. Ik denk dat we een stap moeten maken om elkaar en onszelf beter te leren begrijpen. Duurzaamheid begint bij zelfreflectie en vertrekt vanuit zelfbewustzijn. Mijn werk moet aanzetten tot die zelfreflectie.

#watnietweetwatnietdeert is gebaseerd op de vraag wat er gebeurt als je mensen in een groep zulke intieme vragen laat beantwoorden. Ik hoop dat het een gevoel van samenzijn creëert: we kunnen niets bouwen zonder elkaar, dus we hebben een gevoel van verbondenheid nodig. Een mens moet zich betrokken voelen bij de rest van de wereld. Na het bezoek van de voorstelling kun je bij de groei van de installatie via social media betrokken blijven.’


De zeecontainers op FabCity Campus (Kop Java-eiland) zijn t/m 26 juni iedere week te bezoeken op vrijdag (17:00-22:00), zaterdag en zondag (12:00-18:30).

Meer info over het Zeecontainerprogramma
Het Zeecontainerprogramma op Facebook


Marijn Lems Blogt: FabCity Week #1

Op het terrein van FabCity op het Java-eiland werken tien internationale, net afgestudeerde makers elk aan een korte voorstelling in een zeecontainer. Ze houden zich bezig met de vraag hoe de stad en de samenleving van de toekomst eruit zouden kunnen zien. Marijn Lems (dramaturg en kunstcriticus) bezoekt iedere week twee van de kunstenaars om hun plannen te horen.

Endless possibilities! Happiness factor! Educating society in a fun way! Everyone can participate! Total experience!
 Het futuristisch positivisme is niet van de lucht als je op het terrein van FabCity rondloopt. De innovatiecampus georganiseerd door Europe by People is er immers op gericht om studenten, professionals, kunstenaars en creatieven bij elkaar te brengen om na te denken over een duurzame toekomst voor de stad. Dit oplossingsgerichte kader leidt tot fantasierijke oplossingen voor reële problemen, maar ook tot een overdaad aan manische marketing speak die weinig ruimte laat voor dissensus of twijfel, en zo politieke passiviteit in de hand werkt. Ik hoef me geen enkele zorgen te maken over de toekomst; creatieve ondernemers, wetenschappers en andere innovators zullen ons naar het beloofde land leiden.

In deze omgeving heeft Over Het IJ Festival aan tien theatermakers gevraagd om eveneens over de toekomst van de stad na te denken en om ‘een bijdrage te leveren aan de verbinding tussen kunst en de stad en haar bewoners’. In tien zeecontainers werken net afgestudeerde (podium)kunstenaars aan een voorstelling van vijftien minuten op basis van deze opdracht. Hoewel deze insteek vragen oproept over de mate waarin het werk van kunstenaars geïnstrumentaliseerd mag worden om oplossingen voor de samenleving aan te dragen, bieden de kunstenaars met wie ik de eerste dag sprak gelukkig juist een prettig, eerder dystopisch contrast ten opzichte van de concrete functionaliteit die de rest van FabCity kenmerkt.

© Saris & den Engelsman
Anastasiia Liubchenko – Water
De Oekraïense Anastasiia Liubchenko (in 2014 afgestudeerd aan de mime-opleiding van de AHK) maakt zich zorgen over de watervoorraad in de wereld. Ze groeide op in Kiev, waar mede vanwege de Tsjernobylramp in 1986 het kraanwater niet drinkbaar is. Toen ze in Amsterdam kwam voelde het dan ook als een wonder om water uit de kraan te drinken. ‘Wat gaat er gebeuren als vers drinkwater steeds zeldzamer wordt? Mijn eerste idee was om in mijn container een theatrale zwarte markt voor water op te zetten. Ik wil hier echter ook op het terrein rondlopen om te zien wat voor initiatieven er al worden ontplooid om in de toekomst schoon water te garanderen, en me daardoor laten inspireren.’

In Liubchenko’s werk staat de spanning tussen Rusland en Oekraïne vaak centraal. In haar solo Influence (met muziek van Thijs Felperlaan, die ook aan Water meewerkt) vertelt de maker aan de hand van eigen schilderijen en animaties over de Maidanrevolutie en de gevolgen daarvan. ‘Mijn ouders moesten vluchten voor de Russische invasie in de Krim. Ze wilden het eerst niet geloven – ze zijn al oud en achtten zichzelf onbelangrijk als politieke doelwitten – maar naarmate er steeds meer mensen verdwenen zijn ze toch vertrokken.’ Ook haar meest recente voorstelling Metamorphosis, die werd ondersteund door Europe By People, werkt door op dit thema. ‘Ik bracht Russische en Oekraïense performers bij elkaar. De gesprekken waren best lastig af en toe, maar dat was eigenlijk heel leerzaam. We moesten ons over onze verschillen heenzetten om samen een voorstelling te kunnen maken.’

Liubchenko interviewde voor haar onderzoek naar water onder andere haar ouders, die de Tsjernobylramp bewust hebben meegemaakt. ‘In die tijd was het Sovjetregime nog aan de macht. In de nasleep van de ramp moesten alle zwangere vrouwen in een radius van 60 kilometer verplicht abortus laten plegen omdat de regering het risico op gehandicapte kinderen niet wilde nemen – dat werd gezien als slecht voor het imago van de Sovjetunie. Mijn coach voor dit project, Petra Ardai, maakte de opmerking dat ik nog eerst goed moet nadenken waar ik het nu eigenlijk over wil hebben: water, straling of milieu? Dus daar ga ik de komende weken mee aan de slag.’

© Saris & den Engelsman

Laura Vroom – Sauerkraut
De Nederlandse, in Gent gevestigde Laura Vroom (in 2012 afgestudeerd aan de drama-opleiding van het KASK) herkent mijn bedenkingen bij het overheersende positivisme op het terrein van FabCity ook wel. ‘Ik vind dat er veel te weinig ruimte is voor negatieve emoties en gevoelens in de huidige samenleving. Woede of frustraties worden niet als functioneel of nuttig gezien en daarom gediskwalificeerd. Terwijl juist ook het negatieve heel menselijk is. Je leeft in een samenleving uiteindelijk met elkaar, dus de frictie tussen het positivisme van marketingspeak en het leven van de individuele mens zelf moet niet uit het oog worden verloren.’

Haar onderzoek richt zich dan ook op het inventariseren van frustraties. ‘Ik heb eerst zelf een monoloog, of eigenlijk een soort tirade geschreven, een serie brieven aan de doelwitten van mijn frustraties. Vervolgens heb ik mensen gevraagd om hun eigen irritaties op te schrijven, en op basis daarvan heb ik een tweede tekst geschreven, dit keer met ludieke oplossingen voor de problemen die ik omschrijf.’

Op Over Het IJ Festival is ze overgestapt van geschreven teksten naar geluidsopnames van interviews die ze zelf afneemt. ‘Het levert hele andere ideeën op, omdat ik kan doorvragen, en er ook meer een dynamiek ontstaat tussen de geïnterviewden zelf. Bij een ouder echtpaar dat ik net sprak zei de man dat hij zich eigenlijk nergens over opwond, waarna zijn vrouw zei dat ze toch wel wat van zijn frustraties kon opnoemen! Ook sprak ik met twee vissers die vaak op het Java-eiland komen, en die het vervelend vonden dat ‘hun’ bankjes vanwege FabCity verwijderd waren. Dat vind ik interessant: iedere ruimte moet tegenwoordig functioneel worden gemaakt, maar dan missen we de rafelranden, de plek voor het nutteloze, de niet-ingevulde ruimte.’

Vroom gaat de komende weken bekijken hoe de verzamelde getuigenissen tot een voorstelling of presentatie kunnen worden omgesmeed. Het is in ieder geval bemoedigend dat de twee makers die ik als eerste spreek zich op een prettig kritische manier over het vooruitgangsdenken uitlaten.

De zeecontainers op FabCity Campus (Kop Java-eiland) zijn t/m 26 juni iedere week te bezoeken op vrijdag (17:00-22:00), zaterdag en zondag (12:00-18:30).

Bekijk hier het video-verslag van week 1.

Foto’s: Saris & Den Engelsman

Older posts